Choroba Parkinsona - pomóc choremu
Choroba Parkinsona – pomóc choremu
U mojego taty stwierdzono chorobę Parkinsona, która na razie ma łagodny przebieg. Boję się jednak, co będzie w miarę upływu lat i jak cała moja rodzina może przygotować się na to, co nastąpi. Gdzie tkwią główne przyczyny tego schorzenia i czy można tę chorobę odziedziczyć po rodzicach?
Marzena z Łosic
Należy podkreślić, że choroba Parkinsona jest w Polsce dużym problemem medycznym i społecznym. Według statystyk, dotkniętych jest nią około 60 tysięcy Polaków, czyli 1,5 procent populacji. Pierwsze objawy tej choroby opisał w 1817 roku londyński lekarz James Parkinson, a jego badania położyły podwaliny pod współczesną medycynę, dla której to schorzenie jest ciągle wyzwaniem. Choroba Parkinsona zazwyczaj występuje po 65 roku życia, średnia wieku to 58 lat, ale zdarzają się przypadki zachorowań już po czterdziestce. Choroba ta występuje z porównywalną częstością u kobiet, jak i u mężczyzn.
Choroba Parkinsona jest chorobą zwyrodnieniową układu nerwowego, a za przyczynę jej powstania przyjmuje się niedobór pewnych substancji w mózgu, które odpowiadają za przekazywanie informacji pomiędzy komórkami nerwowymi. Należą do nich: dopamina, acetylocholina, serotonina i glutaminian. Regulują one impulsy niezbędne do wykonania ruchu i muszą pozostawać względem siebie w równowadze. Zachwianie równowagi pomiędzy neuroprzekaźnikami prowadzi do zaburzeń pracy układu nerwowego i wystąpienia głównych objawów choroby Parkinsona.
Niedoświadczeni neurolodzy często podczas pierwszej wizyty pacjenta nie wychwycą objawów choroby Parkinsona, które występują także w wielu innych schorzeniach neurologicznych. Dość wcześnie zauważalnym objawem choroby Parkinsona jest drżenie spoczynkowe, występujące u około 70 procent chorych, które występuje w pozycji bez ruchu i mija przy wykonywaniu czynności. W zaawansowanej postaci drżenie może pojawić się nawet podczas ruchów dowolnych, np. przy piciu czy jedzeniu. Do tego należy dodać sztywność mięśni, zaburzenia chodu i postawy ciała. Mogą również pojawiać się zaburzenia mowy i połykania, związane wyłącznie ze sferą motoryczną. Często najbliżsi twierdzą, że pacjent ma problemy ze znalezieniem słownictwa, posądzając go upośledzenie intelektualne, ale to nieprawda. Zaburzenia pamięci i orientacji pojawiają się na drugim planie. Warto w tym miejscu podkreślić, że choroba Parkinsona nie pojawia się nagle, jest schorzeniem długotrwałym i postępującym. W krańcowych przypadkach uniemożliwia normalne funkcjonowanie.
Ta choroba w charakterystyczny sposób „kształtuje” sylwetkę chorego, co związane jest ze stałym napięciem mięśniowym: ręce i nogi lekko ugięte, ramiona wysunięte do przodu, tułów i głowa pochylone do przodu. W bardzo zaawansowanej postaci choroby, pacjent ma problem z przekręceniem się z boku na bok, wstaniem z krzesła czy podniesieniem się z pozycji leżącej.
Wśród czynników ryzyka wystąpienia choroby Parkinsona, oprócz wieku, wymienia się też stały kontakt z pestycydami i środkami chwastobójczymi, stąd dość często występuje ona wśród mieszkańców wsi.
Jeśli chodzi o czynnik genetyczny, to wielu naukowców uważa, że ma on wpływ na rozwój choroby. O takim ryzyku mówimy wówczas, gdy w rodzinie jeden lub więcej bliskich krewnych cierpiało na tę chorobę. Jednak prawdopodobieństwo wystąpienia choroby Parkinsona biorąc pod uwagę czynnik genetyczny będzie mniejsze niż 5 procent.
Leczenie w przypadku tego schorzenia ma charakter objawowy. Lekarz podaje leki zawierające głównie dopaminę, której deficyt w mózgu powoduje objawy charakterystyczne dla tej choroby. Oprócz farmakologii bardzo ważna jest rehabilitacja ruchowa – musi być jednak prowadzona systematycznie. Choroba ta, mimo że prowadzi do wielu ograniczeń, nie zamyka chorym drzwi do normalnego, pełnego radości życia, ale trzeba im w tym pomóc, co nie znaczy, żeby ich wyręczać. Ważna jest także terapia zajęciowa, terapia mowy i ćwiczenia relaksacyjne. Po prostu wsparcie ze strony najbliższych.
Jak się porozumieć z osobą dotkniętą chorobą Parkinsona - 20 porad dla opiekuna
1. Poświęć mu czas.
2. Nie spiesz się, mówiąc do niego.
3. Daj mu dodatkowy czas na odpowiedź.
4. Bądź z nim w kontakcie wzrokowym.
5. Nie udawaj, że go zrozumiałeś, jeśli nie zrozumiałeś.
6. Poproś o powtórzenie słowa lub zdania, ale w inny sposób, np. podzielony na sylaby lub wypowiedziany wolniej.
7. Nie kończ za niego zdania.
8. Nie oddalaj się, kiedy mówi do ciebie.
9. Nie przekrzykuj hałasu.
10. Nie rywalizuj z telewizorem lub radiem (nie może być więcej niż jedno źródło dźwięku).
11. Zachęcaj i stwarzaj możliwość rozmowy.
12. Rozmawiaj normalnie.
13. Słuchaj uważnie.
14. Używaj krótkich zdań i akcentuj istotne słowa.
15. Upewnij się, że cię widzi i słyszy.
16. Posługuj się językiem ciała i wyrazem twarzy.
17. Różnicuj ton twego głosu - on często tego nie potrafi.
18. Nie krzycz.
19. Bądź cierpliwy, kiedy z nim rozmawiasz - dla niego rozmowa to duży wysiłek.
20. Spożywaj razem z nim posiłki i rozmawiaj (niektórzy chorzy krępują się jeść w towarzystwie).
(Cyt za: „Ćwiczenia rehabilitacyjno-logopedyczne dla osób z chorobą Parkinsona”, Tatiana Lewicka, Anna Rodzeń, Warszawa 2006)
Konsultacja medyczna - lek. Olga Wysokińska