Wrzody żołądka i dwunastnicy

„Witam. Od kilku miesięcy miewam, szczególnie w nocy, dokuczliwe bóle w górnej części jamy brzusznej. Ociągam się z wizytą u lekarza, bo prawdopodobnie zleci mi nieprzyjemne badania. Kiedy wstaję rano i zjem śniadanie, ból mija, by kolejnej nocy, szczególnie około godziny 5-6 rano, znów powrócić. Czy może to być objaw wrzodów żołądka lub dwunastnicy? Jak pozbyć się ich, unikając operacji? Zaznaczę, że nie palę, mam natomiast dość stresujący tryb życia. Piję też sporo wina. ”

Wiesław z Siedlec

Objawy, które Pan opisuje, mogą być spowodowane chorobą wrzodową lub stanem zapalnym błony śluzowej, zlokalizowanym najprawdopodobniej w dwunastnicy, jednak wykonanie badań laboratoryjnych i endoskopowych jest niezbędne do postawienia ostatecznego rozpoznania. Statystyki medyczne mówią, że większość wrzodów tzw. trawiennych powstaje właśnie w dwunastnicy i znacznie częściej jest to przypadłość mężczyzn. W przypadku wrzodów żołądka płeć nie odgrywa znacznej roli, z podobną częstością występują zarówno u płci męskiej i żeńskiej. Bardzo często u osób ze stwierdzonym wrzodem dwunastnicy nieprzyjemne dolegliwości nasilają się sezonowo, przeważnie na wiosnę i u progu jesieni. Choroba wrzodowa jest zmorą naszych czasów i zapewne jej ofiar będzie przybywać. Szybkie tempo życia, permanentny stres, nieregularne odżywianie, palenie papierosów i nadużywanie alkoholu, stosowanie leków przeciwbólowych to jej główni sprzymierzeńcy, chociaż nie tylko, o czym powiem pokrótce. Istotą tej choroby jest powstanie ubytku w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy, można go nazwać nadżerką, która przybiera różne rozmiary - od wielkości ziarnka pieprzu lub pestki wiśni po rozległe zmiany, dochodzące nawet do kilku centymetrów. Drażnienie tego ubytku przez sok żołądkowy powoduje rozrost zmiany i przykre dolegliwości, których nigdy nie należy lekceważyć i leczyć się na własną rękę.

Charakterystycznym objawem choroby wrzodowej jest trwający dość długo ból w górnej części brzucha, który nierzadko ma charakter pieczenia czy wręcz palenia. W wielu przypadkach towarzyszą mu wzdęcia i wymioty, odbijanie się spożytych dużo wcześniej pokarmów, zgaga. Jeśli mamy do czynienia z wrzodami dwunastnicy, to ból im towarzyszący pojawia się na czczo i w nocy, ustępując po zjedzeniu posiłku. Natomiast w przypadku wrzodów żołądka dolegliwości bólowe nasilają się natychmiast po spożyciu posiłku.

Nie leczone wrzody prowadzą do poważnych powikłań zdrowotnych. Może dojść do perforacji ściany żołądka lub dwunastnicy. Potocznie mówi się wtedy o pęknięciu wrzodu. Towarzyszy mu nagły, silny ból brzucha, może dojść wówczas do zapalenia otrzewnej. Wtedy konieczna jest interwencja chirurgiczna, która może uratować życie chorego. Czasami może dojść do krwawienia z wrzodu, występują wówczas krwawe wymioty i smoliste stolce. Powikłanie to można leczyć endoskopowo, tzn. podczas wykonywanej gastroskopii lekarz stara się zatamować krwawienie.

Wracając do czynników, które sprzyjają rozwojowi choroby wrzodowej – na pewno szkodzi stres, palenie, ostra kuchnia, ale dziś już wiadomo, że za chorobę wrzodową odpowiedzialna jest bakteria Helicobacter pylori. Bakteria ta, jak dowodzą badania, jest obecna u prawie wszystkich pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy i w 80% przypadków choroby wrzodowej żołądka, skolonizowanych nią jest również ok. 50% zdrowego społeczeństwa. Droga przenoszenia się bakterii z jednego organizmu na drugi nie została do końca wyjaśniona.

Metodami, które pozwalają na wykrycie choroby wrzodowej, są: badanie radiologiczne i przede wszystkim endoskopowe (gastroskopia). W celu wykrycia kolonizacji błony śluzowej żołądka bakterią H. pylori należy wykonać badanie krwi lub kału na obecność przeciwciał przeciwko w/w bakterii, podobne badanie można wykonać podczas gastroskopii. Współczesne leczenie mające na celu usunięcie - eradykację H. pylori polega na podaniu dwóch antybiotyków oraz środka, który zmniejsza wydzielanie kwasu solnego w soku żołądkowym. Oczywiście bardzo ważne jest regularne odżywianie (5 posiłków w ciągu dnia), rzucenie palenia (papierosy hamują gojenie się wrzodów i powodują nawrót choroby), ograniczenie picia alkoholu, zrezygnowanie z ostrych przypraw i – o ile to możliwe – unikanie stresu.

Konsultacja medyczna - lek. Olga Wysokińska