Zapalenie zatok

 

Dokuczliwy katar a zatoki
 
Mam problem, z którym nie potrafię sobie poradzić. Od kilku miesięcy dokucza mi katar i żadne środki, które zaleca mi lekarz, nie skutkują. Początkowo podejrzewał alergię, ale szczegółowe badania to wykluczyły. Ja czuję się coraz gorzej. Boli mnie głowa, mam nawet spuchnięte powieki, katar się nasila i często jest to katar ropny. Może chodzi o zapalenie zatok? Jak sobie z tym radzić?”
Marzena z Siedlec
 
Objawy, które Pani opisuje, mogą świadczyć o przewlekłym zapaleniu zatok. Choroba ta zaczyna się od niewinnego kataru, który przechodzi w chroniczny, przedłużający się, często z towarzyszącymi bólami głowy, szczególnie przy schylaniu się, nierzadko występuje gorączka, uczucie rozbicia i zmęczenia. Zapalenie zatok pojawia się zazwyczaj jako powikłanie infekcji górnych dróg oddechowych lub jako skutek deformacji w budowie anatomicznej zatok. To bardzo przykra dolegliwość, którą trzeba leczyć. Za zapalenie zatok mogą być odpowiedzialne wirusy, bakterie, rzadziej grzyby, a także czynniki alergiczne. 
 
By wyjaśnić mechanizm powstania choroby, należy uświadomić sobie, jak zbudowane są nasze zatoki. Ogólnie mówiąc, są to wypełnione powietrzem przestrzenie w strukturze kostnej czaszki rozmieszczone symetrycznie wokół nosa i oczu (zatoki czołowe, szczękowe, komórki sitowe i zatoki klinowe). Wyścielone są one błoną śluzową, która odpowiada za utrzymanie wilgotności w przewodach nosowych. Kiedy pojawia się zapalenie zatok, przewody te stają się obrzęknięte, powodując przykre dolegliwości. Największe objętościowo są zatoki szczękowe, które znajdują się po obu stronach nosa. Zatoki czołowe zlokalizowane są nad oczami, natomiast pozostałe położone są głębiej, za nasadą nosa.
Rodzaj i nasilenie bólu, towarzyszącego zapaleniu zatok, zależy od tego, jaki rodzaj zatok został zainfekowany. W przypadku zapalenia zatok szczękowych, pojawia się ból zębów, twarzy oraz czoła. Dla zapalenia zatok sitowych, które umiejscowione są tuż nad nosem i z boku oczu, charakterystyczne są bóle rozsadzające głowy oraz ból występujący za gałkami ocznymi. Objawem, świadczącym o zapaleniu zatok, jest także wodnośluzowaty lub ropny katar, ściekanie wydzieliny po tylnej stronie gardła, co jest wyraźnie odczuwane przez chorego, oraz upośledzenie węchu.
W zależności od czasu trwania dolegliwości w medycynie wyróżnia się ostre zapalenie zatok, które trwa do 4 tygodni, podostre, występujące od 4 do 12 tygodni oraz przewlekłe, kiedy dolegliwości utrzymują się powyżej 12 tygodni.
Potwierdzeniem choroby jest zazwyczaj opis dolegliwości zgłaszanych przez pacjenta oraz badanie fizykalne górnych dróg oddechowych wykonane przez lekarza. Jednak często zaleca się wykonanie badania rentgenowskiego czy też tzw. wziernikowania jamy nosowej za pomocą rynoskopu. W zapaleniu zatok obserwuje się podniesiony poziom OB i liczby leukocytów w morfologii krwi.
Chorobę tą leczy się medykamentami stosowanymi miejscowo na błonę śluzową nosa (np. sterydmi), w przypadkach przedłużających się, jeśli istnieje podejrzenie zakażenia bakteryjnego stosuje się również antybiotyki, przez około 10 dni. Jeśli przerwiemy kurację, grozi to nawrotem dolegliwości.
W skomplikowanych stanach zaleca się wykonanie zabiegu chirurgicznego, szczególnie jeśli występują deformacje jam nosowych, np. skrzywienie przegrody nosa. W przypadku zapalenia zatok nie należy leczyć się samemu. Wprawdzie w aptekach dostępne są różne leki obkurczające śluzówkę, ale nie należy stosować ich dłużej niż przez tydzień. Również farmaceutyki, zażywane w przebiegu przeziębienia, mogą zaszkodzić, a nie pomóc, ponieważ poprzez wysuszanie błony śluzowej zatok hamują ich drenaż. Lekarze zalecają natomiast picie dużej ilości płynów, nawilżanie śluzówek nosa wodą morską, inhalacje z soli fizjologicznej, które rozrzedzając śluz, udrażniają zatoki i ułatwiają oddychanie.
Konsultacja medyczna: lek. Olga Wysokińska